Mijara tpa dubare-I

moustafa@rechid.net | 02 Aralık 2017 Cumartesi

MUSTEFA RED

Gelo tpa dubare di Kurmanc da heye yan na?!

Min bi xwe bersiva v pirs heya demek, hergav bi neyn dida. Min digot, na nexr, tpa dubare di kurmanc da nne. B guman, her kesek wek min ku li ser opa mamostay mezin Mr Celadet Bedirxan die, ew j bersiveka neyn dide v pirs. Ji ber ku Mr Celadet bi akerey gotiye ku tpa dubare di kurmanc de nabe. 

L ne ten tpa dubare, gava du tpn ji yek cihderk j di bjeyek da tne pey hev, hng tpa pn t avtin. Daku em ba tkevin nava mijar, divt em hin nimneyan j bidin. Wek nimne li ser avtina tpa dubare, Mr Celadet j rengdra "xurt" aniye ku gava ev rengdra me rewita du heybern tvel be, hng ji bo xuyakirina cudahiya rewitan herdu heyberan, rengdra "xurt" parkta "tir" distne wisa rewita duwem ji ya yekem bi v away jrn pkt:

xurt  +  tir  =  xurttir

Niha ji ber ku di v rengdra me da tpa dubare pkhat, hng - li gor Mr Celadet - divt tpa "t" ya pn bte avtin ev bje bi away "xurtir" b nivsandin. 

Tpn wek "d" "t", "b" "p", "g" "k", "c" "", "z" "j" hwd. ji dev me, ji yek cihderk tne der. Hng gava di bjeyek da, cotek ji van tpan bne pey hev - dsa li gor Mr Celadet - divt tpa pn bte avtin. Wek nimne, em v car rengdra "bilind" bidin. Ew j wek nimneya jorn:

bilind  + tir  =  bilindtir

Ji ber ku di v rengdra me da du tpn ji yek cihderk hatin pey hev, hng - dsa li gor Mr Celadet - divt tpa "d" ji nav bjey bte avtin ev bje bi away "bilintir" b nivsandin.

Pir kes - ez j yek ji wan - li ber v pirs rawestiyan, belk ew j wek min hinek dudil bn. L bel, ji ber ku tu kes ji me nikarb av li dest Mr Celadet bike, herkes di ser v pirs ra derbas dib - heke bi dil be yan ne bi dil be -  ev tit ku mamostay mezin gotiye dipejirand.

Ez bi xwe gelek li ser v mijar rawestiyam min herdem ji xwe pirs dikir, gelo ima mamostay me ev tita gotiye wisa kiriye?. L bel ev tit ku ez dibjim du pirsin. 

Yek: ima wisa gotiye?. Du: ima wisa kiriye?

Pirsa pn ku ima wisa gotiye, ji min ra gelek akere ronake. Bi rast j, gava mirov li pvajoy drok y guhartina ziman me temae bike, v rastiy tda dibne. Rewa bindestiy ya gel Kurd dagrkirina Kurdistan wisa li me kiriye ku ziman me di hin heyamn drok da ten bi away devk ji nifek derbas nifn din bye. Li gor pvajoy guhartina ziman devk, ev mijara ku mamostay me y mezin dibje, rast duriste. ro j, ev pvajoy han di ziman devk da berdewame. 

Wek nimne: Gava bjeya "deng" bjeya "kirin" digihnin hev, ji herduyan bjeya "dengkirin" pk t. Li gor qeyda guhertina ziman devk wek Mr Celadet j dibje, divt ev bje bi away "denkirin" b nivsandin. Bi rast j, li gelek hermn rojavay Kurdistan (wek nimne herma Efrn) bjeyn "axaftin" "peyvn" qet nayn bikarann. Li cih wan "denkirin" t gotin bi rast j tpa "g" ji nava bjey t avtin. Ev j li gor qeyda jorn gelek rast duriste. L bel, d em hest p dikin, ku bi v away, di navbera ziman devk y nivsk da dijberiyek pk t. Ka em gaveka din biavjin li cudahiyeka din, ya di navbera ziman devk y nivsk va temae bikin. Bala xwe bidin v hevoka jrn:

Ez j diim Amed.

Gelo ev hevoka me di ziman devk de awa t gotin? 

Kurd dibjin: Ej diim Amed.  

Niha ba hate xuyakirin ku dema em pdin pey qeyda ziman devk, hng gelek tit d tev li hev bibin. Away nivsandina hevoka dawn, wek awa t bilvkirin, di ziman nivsk da ne rewa ye bi ti away nay pejirandin. Hevokeka bi v wey tenha em dikarin di helbestn pvay da, ji helbestvan ra rewa bikin; ew j bi merc ku bi rast by w helbest ji pvan ahengiya xwe dikeve. Ji bil w, divt ev wey nivsandin di pexan da bi ti away ne rewa be.

Gengeya me d berdewam be.....




246
YEN ZGR POLTKA

Yazarn Tm Yazlar: