Şîrîn û xweşe zimanê Kurdî

serhatbucak46@hotmail.de | 17 Mayıs 2017 Çarşamba

YUSUF SERHAT FAİK


Kürtler dün Kürdistan’ın kuzeyinde dil bayramlarını baskı ve teröre rağmen kutlamaya çalıştılar. Bilindiği gibi HAWAR dergisinin ilk defa yayınlandığı 15 Mayıs Kürtler tarafından dil bayramı olarak kutlanıyor. HAWAR latin alfabesi ile basılan ilk Kürtçe dergidir.

Celadet Mir Bedirxan, Mir Ali Bedirxan’ın üç değerli evlatlarından en büyüğüdür. Diğer ikisi ise Kamuran ve Süreyya Bedirxan kardeşlerdir. İstanbul’da sürgünde doğup büyümelerine karşın ana dillerini babalarının tuttuğu özel öğretmenler, Kürtçe müzik öğretmenleri sayesinde unutmadılar.

Her üç kardeşte Kürt siyaseti, Kürt dili ve Kürt diplomasisi için emek verdiler, ter döktüler. Emek vermekle kalmadılar yaşadıkları müddetçe TC mahkemelerinin haklarında verdiği idam kararı ile birlikte yaşadılar.

Celadet Mir Bedirxan kardeşi Kamuran Mir Bedirxan ile birlikte 5 Ekim 1927’de Lübnan’ın Bihemdun kasabasında kurulan Xoybûn cemiyetinin kurucularından ve ilk Genelbaşkanıdır. 1930 yılına kadar bu görevine devam ettikten sonra Xoybûn’un G.Başkanlığından ayrılır ömrünün kalan kısmını Kürt dili ve edebiyatı ve Kürt sorununun tanıtılmasına adar.

HAWAR 1932 yılında çıkmadan önce Celadet ve Kamuran Bedirxan, Osman Sebri, Nurettin Zaza, Kadri Can Kürt Latin alfabesini oluşturmak için bir ekip oluştururlar. Alfabenin oluşturulmasında diğerlerinin çabalarına rağmen en büyük emek Celadet Bey’indir. Bu nedenlede ilk Kürt Latin alfabesi “Celadet Bedirxan alfabesi” olarak anılır. Diğer Kürt dil bilimcileri bu alfabe üzerinde bazı değişiklikler yapmalarına rağmen Celadet Bey’in alfabesi standartlığını bugüne kadar korudu.

HAWAR dergisinde Osman Sebri, Nurettin Zaza, Kadri Can, Ruşen Bedirxan (Celadet Bey’in eşi), gibi isimler yazarken Cegerxwîn gibi Kürt şiirinin önemli ismi de ilk şiirlerini bu dergide yayınlayıp üne kavuştu.

Kürt dili sömürgeci sistemler tarafından özellikle kuzey ve Güneybatı Kürdistan’da resmi olarak yasaklanmasına, eğitim dili olarak kullanılması engellenmesine rağmen diğer diller gibi yok olmadı. Sömürgeciler Kürt kadınlarının rahimlerine müdahale edemediği gibi, aşiret yapısı ve Kürt anaları Kürt dilinin kaybolmasını engelledi. Bu nedenledir ki TC’nin kuruluşundan itibaren yayınlanan Kürt raporlarında Kürt kızlarının Türk okullarında eğitilerek dillerinin unutturulması önemle vurgulanmıştır. Tevhid-i Tedrisat (Eiştimin birleştirilmesi) yasası ile kapatılan Kürdistan Medreselerinin kapatılmasının asıl gerekçesi bu medreselerde eğitimin Kürt dili ile verilmesi idi. Medreseler kapatılarak hem Kürtlerini dili kesilmek istendi, hem de gerçek İslamın öğretilmesi engellenerek resmi İslam Kürt toplumuna şırınga edildi.

Bugün Türkiye’de kendisine muhafazakar İslam diyen AKP iktidardadır. AKP, MHP koalisyonu 15 Temmuz sonrası ilan edilen OHAL rejimi vasıtasıyla HDP belediyelerinin açtığı kreşleri kapattı.

Kürtçe yayın yapan Tv’leri, Kürtçe günlük yayın yapan tek gazete olan Azadıya Welat’ı, Diyarbekir, Cizre ve Gever’de açılan Kürtçe eğitim veren ilkokullarıda kapattı. Bununlada yetinmiyor Eutesalt kanalıyla Avrupa’da yayın yapan Kürt televizyonlarını da kapatmak için baskı uyguluyor.

Ve bütün bunları yaparken Hücurat ve Rum surelerindeki Allah (C.C.)’ın ayetlerinin (sözlerini) inkar ediyor. Diğer taraftan ise topluma şırınga ettiği resmi İslam ile kitlelerden gerçekleri saklıyor.

Her şeye rağmen Kürt dilini özellikle kuzeyde yaşatmak, geliştirmek temel amacımız olmalıdır.

Ne diyor Celadet Bedirxan, „Kendi ana dilini bilmeyen, kendi ana dilini konuşmayan Kürdün Kürtlüğünden şüphe ederim”. Ve ne diyor dil bayramında Efrin’de konuşan Abdullah El-Şakaki “Kürt halkı Kürdistan Özgürlük Hareketi öncülüğünde kendi dili ve kültürü için büyük mücadele yürüttü. Rojava devriminde Kürt gençleri ana dilleri için mücadele ettiler”. Cejna we Zimanê Piroz be.

KÜRDİSTAN TARİHİNDE BU HAFTA:

* Kürt Özgürlük mücadelesinin unutulmaz ismi doğu mitinglerinin ateşli hatibi, 23’ler ve DDKO davası sanığı, Dicle-Fırat gazetesi sahibi Kürt aydını ve devrimcisi Edip Karahan 15 Mayıs 1976 yılında geçirdiği kalp krizi sonucu İstanbul’da öldü. 

* Hawar dergisi Celadet Bedirxan ve arkadaşları tarafından latin alfabesi ve Kürt harfleri ile 15 Mayıs 1932 yılında Şam’da çıkartıldı.

* 1.Ağrı Kürt Milli Harekatı 16 Mayıs 1926 tarihinde başladı.

* PKK’nin öncü kadrolarından Ferhat Kutay, Necmi Önen, Mahmut Zengin ve Eşref Anyık 17 Mayıs 1982 tarihinde Diyarbekir Cezaevi’ndeki uygulamaları ve teslimiyeti protesto etmek için bedenlerini tinerle yakarak şehit oldular.

* KUKM öncü kadrolarından enternasyonalist Haki Karer, 18 Mayıs 1977’de Antep’te, Halil Çavgun ise yine 19 Mayıs 1978’de Hilvan’da işbirlikçiler ve feodallar tarafından şehit edildi.

* 20 Haziran 1929’da Zilan Kürt Milli harekatı başladı, 20 Haziran 1930’da ise İstevre (Savur) tenkili başladı.

* 21 Mayıs 1919’da Kürtler Şeyh Mahmut Berzenci yönetiminde İngilizlere karşı ayaklandı.



459
YENİ ÖZGÜR POLİTİKA

Yazarın Tüm Yazıları: