Peter Lerch metn vern y kirmanck

Muhtewaya kitab Metn Verne y Kirdk, Xebat Kurdoloj y Peter Lerch de estanik, destan hkayey ke er mabn er mran van ca gn. No kitab eyn wext de metn vern y kirdkyan z myan xo de hewneno.

13 Ekim 2017 Cuma | Kirmanck

RDR DJLE / MA / AMED 


Nutox xerb heta serran 1930 derheq folklor kultur kurdan de xeyl xebat kerd. Bitaybet kes ke Ewropa ra amey bajaran Kurdistan, derheq sosyoloj komelya kurdan de xeyl y ar kerd berd muzeyan xo de kerd arv. Nnan ra yewe z Peter J.A Lerchho ke seserra 19. de derheq kurdolojy de xebat ilm kerdo yo. 

Lerch bi wezfedarkerdi Akademya Ilm ya Kralya Rsya, serran 1850 de kurd ke er mabn Osman Rsya de esr ameyb girewti ser o cigrayan kerdo. Lerch kamp esran y Roslow de kurd ke herma Svan ya ewlg ra y godar kerdo. Lerch xebata xo de kurd ke amey esrgirewti ra deyre, klam, estanike, destan kurdan hkayey ke qala er eran ken ar kerdo no derheq de melumat pser kerdo. Lerch n melumat eseran folklorkan dima ra serra 1858 de Petersburg de bi namey Forschyngen uber de Kurden und de Iranschen Nordchaldier (Cigray ke derheq keldany vakur ran kurd) de kerdo kitabko 2 cldin. Bitaybet na xebate seba leheya kirmanck belgeyka zaf muhm a. imk melumat ke na xebate myan de ca gn, metn vern y ke bi kirmanck amey qeydkerdi .

Cigrayox Nutox Seydxan Kurij, derheq xebat Kurdolojy y Peter Lerch de cigrayk kerdo. Kurij n cigray xo kitabk bi namey Metn Verne y Kirdk, Xebat Kurdoloj y Peter LerchWeanxaney Ls bi leheya kirmanck tirk wenayo. Xebat metnan ilm y Kurij myan de metn ke Lerch ar day raporo ke Lerch kamp esran y Roslow de amade kerdo pk Akademya Ilm ya Kiralya Rsya kerdo, est. Kurij kitab de dyar keno ke ey wean almanye y kitab Lerch esas girewto. 




Peter J.A. Lerch, serran 1850 de Petersburg de bea Tarx Floloj y Akademya Ilm ya Kiralya Rsya de xebat ilm kerdne. Lerch ewil destan efsaney ke bi sanskrt ameyb nuti ser o eser ran y sifteynan ser o xebat kerdn. Dima ra 1852 de tay xebatan Kunik waneno dima ra vera xo dano ziwan, kultur komelya aran ran. Lerch n xebatan Kunik ra ya bi namey Er Kurd ran ke qala bablij, asurij sewbna aran kena, waneno. Lerch bi na xebate fam keno ke xebat ke derheq aran ran de br kerdi, girdayey xebat ke derheq kurdan de br kerdi . Lerch wexto ke 25 serrey yo Kitabxaney Akademya Ilm ya Kralya Rsya de rat kitab erefname y erefxan Bedls yeno dest bi cigray n kitab keno. Lerch dima ra kovara Nordsche Bene de xeberka bi manet Wlayet Smolonsk de Kurd vneno vera xo dana bajar Roslow, ewja de kurd ke esr ameyb girewti reyde pvnayan keno. 

Lerch yay xo y Roslow ra ver xebat Konsolos Tebrz y Rsya Ncol von Chanykow Konsolos Erzrom y Rsya Alexander Jabay y ke derheq folklor, er ziwan de kerd ser o cigrayan keno.Xebat ci y derheq ziwan kultur de 

Learch, dima ra metn ke ar kerd ser o xebatan ilm keno xebatan xo kitabko 2 cldin de kom keno. Lerch xebatan xo de hna zaf leheya kurmancye uxilneno materyalan sifteynan ewil bi alfabeya Sjogren nuseno, dima ra vneno ke na alfabe qm nkena. O wext bea Tarx Flolojy y Akademya Ilm kombyayk virazeno qerar seba kurd Alfabeya Lngustk do bro xebetnay gno. Lerch, gorey alfabeya Lepsus seba kurd alfabeyka 39 herfan ra p yena, virazeno. 

Xebata Lerch de bi leheya kurmanc 7 estanik, 18 fiqray tirk ra amey aarnay, 2 masal fiqray, y ke Beg Paluy Abdullah Beg cuyay, hkayeya eq ya er Rom 6 estanik, leheya kirmanck de z 3 lej ke mabn er kurdan de by, 2 estanik efsaney Bayku ca esto. Reyna xebata Lerch de tay roportaj 25 deyr kurmanc kirmancky z est.

Cldo yewin y kitab Lerch de 44 ekuy kurmanc kirmanck yen tvernay. Nnan ra tay wina y: 

Kurmanc; Di memik w de r pirr heye, Kirdk; ic yay de zaf it est,Tirk; Onun memesinde ok st var.                    


***

Kurmanc; Di mas de av heye, goh tune,Kirdk; Masedi im est, go n ,Tirk; Balkta gz var, kulak yok. 



173

YEN ZGR POLTKA