Devletçe milletten çaldılar

’Hayır’ kampanyasına öncülük eden HDP, referandum sonuçlarını neden yok hükmünde ve gayrimeşru gördüğünü, devletin üstlendiği ‘Evet’ cephesinin iki yıldır süren zorbalığını çoklu örneklerle detaylandırdığı 71 sayfalık raporla kamuoyuna sundu.

21 Nisan 2017 Cuma | Haber

HDP Genel Merkezi, referandum sürecinde ‘Hayır’ın maruz kaldığı devlet terörünü raporlaştırdı. 

OHAL koşullarında yapılan referandumda, devletin tüm imkânları kullanılarak ‘Evet’ kampanyası yürütüldü. 24 Temmuz 2015’te Kürtlerin karşı savaşın yeniden başlatılmasıyla birlikte HDP ve bileşenlerine yönelik siyasi soykırım operasyonlarıyla en az 11 bin kişi gözaltına alındı, aralarında Eşbaşkanlar, milletvekilleri, il/ilçe eşbaşkanları, yöneticilerin bulunduğu 3 binden fazla HDP’li tutuklandı. Darbe girişiminin ardından ise en az 6 bin 500 kişi gözaltına alındı, en az bin 600’ü tutuklandı. HDP’nin raporuna göre; bazı detayları da şöyle:

* Temmuz 2015’ten bu yana 38 HDP il eşbaşkanı, 97 HDP ilçe eşbaşkanı tutuklandı. Şu anda yönetimde olan 28 il eşbaşkanı, 84 ilçe eşbaşkanı, 1 belde eşbaşkanı tutukludur. 

*Temmuz 2015’ten bu yana Eşbaşkanlarla birlikte 13 milletvekili, 2 Merkez Yürütme Kurulu (MYK), 5 Parti Meclisi (PM) üyesi, 750’yi aşkın il ve ilçe yöneticisi tutuklandı.

* Başkanvekilleri dahil DBP’li 83 belediye eşbaşkanı tutuklandı, 84 belediyeye ise kayyum atanarak bizzat İçişleri Bakanı tarafından el konuldu.

* 15 Şubat döneminde gözaltına alınan 655 üye ve yöneticiden 110’u tutuklandı.

* Newroz kutlamalarının düzenlendiği 21 Mart haftasında gözaltına alınan 437 üye ve yöneticiden 93’ü tutuklandı.

* Referandum çalışması yürüten 9 vekil gözaltına alındı.

* Tüm muhalif medya susturulmaya çalışıldı, geri kalanı ‘Evet’in hizmetine sunuldu.

* HDP’nin Kürtçe seçim şarkısı “Bêjin Na” yasaklandı.

l Sandık kurulları başkanlığına aday 2 bin 22 HDP’li aday kuraya girmeden önce reddedildi. Kura ile seçilmelerine karşın 162 adayın da başkanlığı düşürüldü. Muş, Batman, Mersin, Amed, Hatay gibi kentler başta olmak üzere onlarca kentte sandık kurulu üyeleri, “iyi ün sahibi olmadıkları” gerekçesiyle ilçe seçim kurullarının kararıyla veto edildi.

* Sandıklar, AKP’nin marifeti ve belirlemesiyle taşındı, birleştirildi.

* HDP yurt dışında ikinci en fazla oy alan parti olmasına rağmen 3 milyon seçmenin bulunduğu yurt dışı seçim çevresindeki sandıklara üye vermesinin önü kapatıldı.

Referandum günü neler oldu?

HDP raporunda referandum günü yapılan ihlaller de sıralandı. Bir çok usulsüzlüğü ve seçim ihlalini içinde barındırdığı için şaibeli ve gayrimeşru bir seçim olduğunu vurgulayan HDP, bazı örneklerle detaylandırdı:

* Seçim Kanunu’nun 77. maddesi zarfların ilçe seçim kurulu ve sandık kuruluna ait iki mühür taşımasını düzenlemektedir. Mühürsüz oy pusulalarının YSK tarafından kabul edilmesi de YSK kararlarının meşruiyetini tartışmaya açmıştır. 

* Başta Ankara Ticaret Odası (ATO) olmak üzere bir çok yerde müşahitlerimizin sandık çevrelerine alınmaması, müşahitlerin dövülerek sandık alanından uzaklaştırılması, açık oy kullanmaya zorlama gibi ihlaller söz konusu olmuştur. 

* Bir çok Kürt kentinde yurttaşlar, asker ve jandarma gölgesi altında oy kullanmak zorunda kalmışlardır.

* Akçakale, Viranşehir, Hilvan, Hasköy Çekerek, Akyazı gibi ilçelerde 961 adet seçmen sandığında kullanılan oyların tamamı EVET olarak çıkmıştır. Bu sandıklarda HAYIR sayısı sıfırdır. Viranşehir ilçesinde oy kullanılan sandıklardaki seçmen listelerine atılan imzaların aynı olması blok oy kullanıldığı şüphesini doğurmuştur.

* Seçimleri izleyen ulusal ve uluslararası bağımsız gözlem heyetleri çok sayıda engel ve müdahale ile karşılaştıklarını raporlamışlardır.

* Referandumu izlemek üzere Türkiye’ye gelen AGİT Uluslararası Gözlem Misyonu özellikle Kürt kentlerinde kolluk güçlerinin engellemesiyle karşılaşmıştır. 

* İstanbul’un Fatih ilçesinde 3034 No’lu Sandık Kurulu’nun AKP’li üyesi oy verme işlemi devam ederken sandıkları açmış ve sonuç tutanağı varmış gibi itiraz dilekçesini hazırlamıştır.

* Avcılar’da Ticaret Meslek Lisesi’nde oy kullananlara başka kişilerin yerine de imza attırılmıştır. Bu konuda tutanak tutulmuştur.

* Yine Avcılar’da, İnönü İlkokulu’nda 1068 No’lu sandıkta bir polis, görevli belgesi olmaksızın oy kullanmıştır.

* Şişli’de, İHD Seçim Gözlem Heyeti gözlem faaliyetleri için gittikleri Okmeydanı’nda bulunan Darülaceze’ye alınmamıştır. Aynı durum Çanakkale’de de yaşanmış ve İHD heyetinin cezaevi ile huzurevine girişine izin verilmemiştir.

* İzmir’de Halil Atilla İlköğretim Okulu 2282 No’lu sandıkta beş seçmen oy kullanmadığı halde, oy kullanmış gibi yerlerine imza atıldığı tespit edilmiştir.

* Ankara’nın Mamak ilçesinde, Abidinpaşa Mesleki ve Teknik Lisesi 1029 No’lu Sandık Kurulu’nun Başkanı, müşahidi kolundan tutarak dışarı çıkarmıştır.

* Urfa’da Mehmet Saçlı İlköğretim Okulu’nda her sınıfta silahlı iki polis oturmuştur.

* Amed’in Çermik Ilçesine bağlı Yabanardı Köyü’nde başkasının yerine oy kullandırma tartışması üzerine kardeşler arasında çıkan silahlı kavgada Abdülrezzak (Avdo) Yıldız ve oğlu Şeyhmuz Yıldız ve İdris Yıldız öldürülmüştür. Saldırı ile ilgili Abdülrezzak (Avdo) Yıldız’ın ağabeyi olan  köy muhtarı Hıdır Yıldız’ın oğulları Mehmet ve Tahir Yıldız gözaltına alınmışlardır.

* Amed’in Bağlar ilçesinde İBB Kiptaş Meslek Tercih Lisesi ve Ali Kuşçu Ortaokulu gibi çok sayıda okulda HDP’nin okul sorumluları ve sandık görevlileri okul dışarısına çıkarılmıştır.

* Bağlar’da Fatih Ortaokulu HDP okul sorumlusu Sedat Köse gözaltına alınmıştır.

* Van’ın Gürpınar ilçesinde Güzelsu İlkokulu’nda HDP’li sandık müşahitlerinin asker ve korucular tarafından tehdit edilerek sandıklara yaklaştırılmadığı ve askerlerin seçmenlerin kimliklerini kontrol ettiği ortaya çıkmıştır.

* Ağrı’nın Eleşkirt ilçesine bağlı Toprakkale Köyü’nde 1083 No’lu sandıkta halka açık oy kullandırılmıştır.

* Erzurum’un Horasan ilçesinde ve bazı köylerde açık oy kullandırılmıştır. HDP’li görevliler AKP’liler tarafından sandık çevrelerinden uzaklaştırılmışlardır. Fatih İlkokulu’nda HDP’li sandık görevlisi Mukadder Yıldız, 7 kişilik AKP’li bir grup tarafından saldırıya uğramıştır.

* Adıyaman’ın Doyuran Köyü’nde açık oy kullandırılmış, buna dair tutanak tutulmuştur. Kahta’da ise Menzil, Tuğlu ve Erikli köylerine sandık görevlileri sokulmamıştır.

* Yozgat’ın Sorgun ilçesinde oy pusulalarının bir araç içerisinde mühürlendiği ortaya çıkmıştır.

* Bitlis’in Ahlat ilçesine bağlı Ovakışla Beldesi’nde oy kullanmaya giden seçmenlere GBT uygulaması yapılmıştır.

* Kocaeli’nin Darıca ilçesindeki Halk Eğitim Merkezi 1151 No’lu sandıkta kayıtlı olmayan bir kişinin oy kullandığı tespit edilmiştir.

* Derince ilçesindeki Cumhuriyet Ortaokulu’nda 1023 No’lu sandıkta oy kullanan N.A. 1026 No’lu sandıkta da oy kullanırken yakalanmıştır.

* Muş’un Çatbaşı Köyü’nde AKP’li olduğu bilinen muhtar M.K. her seçmenle birlikte oy kabinine girip seçmenin kullandığı oyu kontrol etmiştir.

* Önceki seçimlerde olduğu gibi referandumda da oy verme işleminin bitmesine bir saat kala pek çok kentte okulların bahçelerine plakasız araçlar park edilmiştir.

* Şırnak’ın İdil ilçesine bağlı Alakamış Köyü’nde, muhtar A.İ. bazı korucu yakınları ile birlikte birçok yurttaşın kimliklerini alarak yerlerine oy kullanmıştır.

* ‘Hayır’ oyu kullanacağını açıklayan eski Yeni Şafak Yazarı Ali Bayramoğlu oy kullandıktan sonra saldırıya uğramıştır.

* Ankara’nın Altındağ ilçesine bağlı Karapürçek Mahallesi’nde Çocuk Sevenler Derneği İlköğretim Okulu’nda 2083 No’lu sandıkta mühürsüz pusulalar sonradan mühürlenmiştir. 184 oy mühürsüz şekilde kullanılmıştır. Mamak’taki bir sandıkta da aynı durum yaşanmıştır.

* Ankara’nın Yenimahalle ilçesindeki Mev Ortaokulu 2123 No’lu sandıkta tutanaklar yırtılmıştır. Mahalle muhtarı ve müşahitler müdahale edince polis gelmiş, çıkan tartışmanın ardından müşahit Can Gönülalan gözaltına alınmıştır.

* Amed’in Sur ilçesinde Uluslararası Gözlemci Andrej Hunko’nun, İskenderpaşa İlkokulu’nda gözlem yapması ağır silahlı özel harekâtçılar tarafından engellenmiştir.

* İzmir’de bulunan Kırıklar Cezaevi’nde siyasi tutukluların oy kullanmasının cezaevi idaresi ve gardiyanlar tarafından engellenmiştir.

* Batman’da oy kullanım işlemlerini takip etmek isteyen uluslararası gözlemciler engellenmiştir. Gözlemci Lorena Lacalle, AGİT’in daha fazla gözlemci göndermesi gerektiğini söylemiştir.

* Kayseri’nin Talas ilçesinde Sahra Galip Özsan İlkokulu’na ait çöp kutusunda kullanılmamış oy pusulaları bulunmuştur.

* İstanbul’un Ataşehir ilçesine bağlı Örnek Mahallesi’nde bulunan Ali Fuat Cebesoy İlkokulu önünde, „turuncu kalemli“ AKP’li bir ekip, okul girişine „sandık bulma yardım masası“ kurmuştur. Polis ekipleri duruma müdahale etmemişlerdir.

* İstanbul’un Eyüp ilçesinde, Göktürk İmam Hatip Lisesi 2165 No’lu sandıkta AKP’li sandık kurulu üyeleri, 142 belgesi olmayan bir polisin oy kullanmasına izin vermişlerdir.

* Van’ın Özalp ilçesindeki 3 Nisan Ortaokulu’nda İlçe Emniyet Amiri, HDP görevlisini okul dışına çıkartmıştır.

* İstanbul’un Sultanbeyli ilçesindeki Vega Okulları’nda müşahitler okula alınmamıştır.

* Çanakkale’deki İbrahim Bodur Lisesi’nde Hayır ve Ötesi’nden 4 kişinin ANAP müşahit kartıyla görev yapmasına itiraz eden AKP’liler polis çağırmıştır. Bunun üzerine çevredeki yurttaşlar da 4 müşahide destek olarak yaşananlara itiraz etmişlerdir. Polis, 4’ü müşahit 7 kişiyi “seçim kanununa muhalefet” gerekçesiyle gözaltına almıştır.

* Hatay’ın Reyhanlı ilçesinde kurulan 159 sandığın bazılarında, seçim başladıktan sonra oy pusulalarına basılan mühürde, “Evet” yazdığı ortaya çıkmıştır. Olayın İlçe Seçim Kurulu’na bildirilmesinin ardından “Evet” yazan mühürler toplatılarak yerine “Tercih” yazan mühür dağıtılmıştır.

* Ağrı’nın Eleşkirt ilçesine bağlı Pirabat Köyü’nde muhtar ve korucular kadınların sandığa gitmesini engellemişlerdir. Erkekler, kadınların yerlerine de oy kullanmışlardır.

* Urfa’nın Karaköprü ilçesinde bulunan Şerif Özden Ortaokulu’nda AKP’li sandık başkanı halka açık oy kullandırtmıştır.

* Amed’deki Mehmet Akif Ersoy İlkokulu’nda HDP ve DBP’li okul sorumluları Haygül Aktaş ve Rojin Şeker gözaltına alınmışlardır.

* Cizre’de bazı okullara müşahitler ya alınmamış ya da üst araması yapılarak alınmıştır. 

* Muş’un Malazgirt ilçesine bağlı Kızılyusuf Köyü’nün Muhtarı zorla açık oy kullandırtmıştır. 

* Urfa’nın Siverek ilçesine bağlı Çığırık Köyü Raif Mumcu İlköğretim Okulu’nda köylülere silah zoruyla açık oy kullandırılmıştır.

*Bingöl’ün Sudüğünü Köyü’nde de köylülere açık oy kullandırılmıştır. 

* Açık oy kullanımı Iğdır’ın Yukarı Erhacı Köyü’nde; Midyat’ın Sarıköy’ünde; Şırnak’ın Yeniaslanbasar Köyü’nde; Siverek’in Günhisar Köyü’nde; Suruç’un Küçükova Köyü’nde de görülmüştür. 

* Muş’un Korkut ilçesine bağlı Oğulbağı Köyü’nün muhtarı başkalarının yerine oy kullanmıştır. 

* Mardin’in Derik ilçesine bağlı Akıncılar Köyü’nde köylüler toplu oy kullanmaya zorlanmışlardır.

* İzmir’de HDP parti meclisi üyemiz Semra Uzunok oy kullandığı okuldan gözaltına alınmıştır.

* Amed’de oy sayımının yapılacağı Silvan Adliyesi’nde trafo patlamış ve elektrikler kesilmiştir. 

* Bitlis’in Hizan ilçesine bağlı Akçevre (Pirneşîn) köyünde kurulan 1026 nolu sandıkta köy muhtarı ve sandık başkanı tarafından ‘Evet’ lehine blok oyların kullanıldığı ortaya çıktı. 



Üç tablodaki binlerce ihlal

HDP raporunda üç tablo halinde verdiği ihlalleri hatırlattıktan sonra şunu tekrarladı: „16 Nisan 2017’de gerçekleştirilen referandum en eşitsiz koşullarda gerçekleştirilmiş, hükümet HDP’siz bir süreç izlemek istemiştir, buna bağlı olarak teklifin Genel Kurul’da kabul edilmesinden referandumun gerçekleştiği güne kadar ‘Hayır’ çalışması yürüten 2 bin 725 kişi gözaltına alınmış, 463 kişi tutuklanmıştır. 29 kişinin yaralandığı, 1 kişinin yaşamını yitirdiği bu süreçte ‘Hayır’ çalışmalarına 151 saldırı gerçekleştirilmiştir.

-Türkiye’de OHAL, Kürdistan’da ise sıkıyönetim koşullarında gerçekleşen referandumda meydana gelen, içinde infaz ve yaralanmaların da olduğu hak ihlalleri.

-Hayır kampanyası yürüten diğer siyasi gruplara yönelik baskı ve saldırılar.


-Çeşitli yasaklama ve engellemeler


AGİT’in tespitleri paylaşıldı

HDP raporunda AGİT’in referandumun hemen ardındanki şu tespitleri de paylaşıldı:

* Anayasa referandumu eşit olmayan bir ortamda gerçekleşti. 

* Oy sayım prosedüründe son değişiklikler önemli bir güvenceyi ortadan kaldırdı.

* Ziyaret ettiğimiz sınırlı sayıdaki sandık referandum gününde düzenli ve verimliydi.

* Referandum genel olarak standartları tutturamadı, hukuki altyapı gerçekten demokratik bir süreç için yetersizdi.

* Anayasa referandumunda idari kaynaklar „evet“ kampanyası lehine uygunsuz olarak kullanıldı.

* Medyada tarafların eşit şekilde yer almasına izin verilmedi; YSK’nın tarafsız içeriği engelleme yetisi ortadan kaldırıldı.

* Anayasa referandumu uluslararası standartlara uyumun gerisinde kaldı.

* YSK’nın mühürsüz pusulalar hakkındaki kararının önemli bir güvenceyi ortadan kaldırdığını ve kanunla çelişkili olduğunu söyleyebiliriz.


Protestolar sürdü


Referandumda mühürsüz oy pusulalarının kullanılması ve bu oyların geçerli sayılmasına yönelik tepkiler dinmiyor. YSK’nın bu kararı günlerdir aralıksız protesto ediliyor. 


Muş’un Hasköy ilçesine bağlı Dağdibi köyünde referandum günü ve oy kullanma yerinde gücünü devletten alan bir paramiliterin güç gösterisi.



Kürdistan’da ‘Evet’ kampanyasını AKP yönetimindeki Türk devleti ve işbirlikçileri, ‘Hayır’ı ise halk üstlendi.



HABER MERKEZİ



854

YENİ ÖZGÜR POLİTİKA