Xayno cenazeyan bide

Yek ji tartirn kliyn droka Kurd komkujiya Hewlr ya bi dest MTa Tirk PDK ye ku t de nz 100 gerlayn birndar n PKKy hatin qetilkirin. ahida w roj Rotnda Engn behsa w roj dike.

15 Mayıs 2017 Pazartesi | Kurd

Ji bo Kurdan 16 Gulana 1997an rpeleke re a xiyanet ye. Cih ku reng xiyanet bi reng xwn l re dibe Hwlr. PDK 14 Gulana 1997an bedar operasyona Arta Tirk a li dij gerlayn azadiy ya li Bar Kurdistan dibe ku bi nav Balyoz dihat meandin. Li  Hewlr, bi ser de j li nexwexaney di saziyn Kurdan de, hem j zarn Kurdan n birndar. By ku bikeve dudiliyek ebekeya xianet bi ser wan kesan saziyan de girt. Nz 100 gerlayn PKK bi bbext ehd kirin. Cenazeyn hin ji van ehdan li naverasta kueyan hate tehrkirin, cenazeyn din j bi kom veartin li gor hin avkaniyan qr bi ser wan de kirin. PDK ne bi ten b. Li cem w endamn MT hebn. Jixwe yek ji wan hatiye xelatkirin ku were ser Eniya Tirkmen, zrektiya xwe nan daye berdla w j bi jiyana xwe daye.

"Min qet br nedibir ku xiyanet w ev qas ji esl fesl bikeve. Qet min fhm nedikir yn ku ev kirin Kurd bin" Rotnda Engn, xwediy van gotinan e ji ANF re axiviye. Bi vegotina Rotnda Engn Komkujiya Hewlr ya 16 Gulana 1997an, dike ku mirov bi rast j ji n ve li xiyanet bikole. Engn hing di nava komek gerlayn birndar n ku bi otobosek w ji Hewlr veqetin de cih xwe digire.

Erd ezman fed kiriye

"Bi carek re bi hezaran ber gule bi ser me de hatin. Bi sedan PDKy dor li me girtibn. Ev cara p b ku me xiyanet ev qas kr didt. avn tije hrs n li me dinihrin guleyn ku mirin bi xwe re diann, me bawer nedikir ku yn Kurdan bin. Mixabin rast b. n ku ji xwe re Kurd digotin, li ser hesab dijmin hewl didan ku xwk birayn xwe bigurnin.

W roj erd ezman w ji xwe erm kiribe. Hewlr w erm kiribe. Xiyanet weke benek xwe paya li sty hinan. Heke mirov cilika bnamsiy kiandibe ser xwe, d dikare her tit bike.

Dema ku r dest p dike hevala Hvdar deriyan qufle dike die teras. Li wir bi saetan bi tena ser xwe li ber xwe dide. Pitre birndar dibe. Dixwaz bombeya destan bi xwe de biteqne. Naxwaze bikeve nav dest xanetkaran. Bombeya destan dr birna w j giran e. Hzn PDK xwe li deriy teras y nexwexaney dixin, bi hal birndar w ji qata syan davjin. Pitre cenazey w y taz 4 rojan li naverasta kolan tehr dikin."

Pit van gotinan j Rotnda Engn dest bi vegotina serhatiya xwe ya 16 Gulan dike.

Ryn Hewlr tn girtin

Roja 16' Gulana 1997an. Saet navbera 06:30 - 07:00an. Dawid Baxistan die nexwexaneya PKK'y l ne. Kincek mna y ngilzan li xwe kirib, perk danb ser ser xwe. Diltirs e. Ekere ye haya w ji byern biqewimin heye.

Dibje, 'Div em zde dereng nemnin. Me mnbusek amade kir. Her zde em dikarin 30 kesan bi xwe re bibin." PKK'y tiraz dikin. Dibjin ku hejmara hevaln wan n birndar zdetir e, ancax bi du wesaytan dikarin bn birin. L biryar hatiye dayn. W ji Hewlr wesaytek derkeve. Eger ew j karibe derkeve.

Di nava yn bn andin de Rotnda Engn a birndar j heb. Gerlay bi nav Zagros ku birna xwe sivik b di 14' Gulan de tev Engn 4 hevaln xwe li nexwexaney b, li wir ma.

"Yn may ji bo hevaln biin tat amade kirin. Her tit bi lez bez dihat kirin. Pit tat yn biin xatir ji yn bimnin xwestin. Ji ber ku d her kes rastiya ku nedixwestin nav l bikin, didt: 'Yn may w ji aliy xiyanet ve bihatina qetilkirin."

Li Diyanay er

Di sibeha 16' Gulan de li Hewlr hewayeke giran heye. Yn n cara daw li pa xwe, li hevaln xwe yn mayn nihrn. Cara daw li hev temae kirin. Wan nedixwest dest ji hev berdin biin. L dizanin w rojek ji n ve vegerin. yn may...

Wesayta ku gerlayn birndar t de bn, da pey wesayta Dawid Baxistan ji Hewlr derket. Di wesayt de bi git 31 gerla hebn. Ji nava bajr derket, l bel pmergeyn PDK' li piya Hewlr wesayt sekinandin.

"Dawid Baxistan peya kirin birin benda kontrol. Em 4 saetan li benda kontrol hatin sekinandin. Dawid Bagistan dema hat, me dt ku l dane. Gelek l dane. Pit ku ew hatin, em ji n ve bi r ketin.

Hevala lan heval Ciwan beriya du rojan hatine aqlawa. Di r de me ew j girtin cem xwe."

Komkujiya plankir

"Saet di 16:00 de em hatin Diyanay. Li piya bajr, bi sedan wesaytn leker, yn doka BKC li ser bn, em opandin. Dema ku wesayta me giht cih berpirsyar pmergeyan Diyanay, dor li me girtin. Dema ku dor li me girtin, hevala lan got 'caman bigirin'. Bi sedan pmergeyan ber ekn xwe da bn wesaytn me disekinnin. Di nava v rewa aloz a li dora me de, ji navenda bajr deng ekan hate bihstin. Bombe li pey hev qetiyan. er bi qas saetek dewam kir. Dema ku em sekinandin, Dawid Baxistan dsa birin. Ji ber ku her der b qada er, em h bhtir ketin nava fikaran. Me hewl dida fhm bikin b i qewimiye. Pit end saetan Davt Bagistan dsa hat. Ket hundir otobus. Ji ry w me fhm kir ku titek qewimiye. Ji me re got, 'Ser we sax be, heval Hozan, heval Dilxwaz ehd bn'. Ev heval li Diyanay hevaln di asta berpirsyariy de bn. Me nizanbn i bjin. L me d xetera rew fhm kir.

Baxistan axaftina xwe dewam kir; 'Ji bo min hevdtineke zehmet b. Min we di Ranya re bibira. L destra v nedan. Heta piya bajar Diyanay dikarim bi we re werim. Ji wir p ve d, hn bi ten ne'.

Baxistan pit ku ev ji me re got, li ajokar otobus vegeriya pirsa 'zarokn te hene?' l kir. Ajokar got 'er'. Baxistan j re got, 'Eger tu ji zarokn xwe hez dik, pit ku ez ji we veqetiyam, heta ji te t wesayt bi lez bajo. Ji ber ku ji wir p ve d di dest te de ye'. ji wesayt daket. Pit ku ji wesayt daket, hevaln me yn berpirsyar j p re peya bn p re axivn."

Li birndarn giran j nehatin rehm

Dawid Baxistan i dibje w dike heta piya Diyanay bi koma gerlayn birndar re die. Ji ber ku heta w der destr j re hatiye dayn. Pitre j d her tit ji leza wesayt re dimne. Ji ber ku w ax rehm di dil 'bira' de nema b.

Dema ku Baxistan ji cih got vegeriya, ajokar heta j hat p li gaz kir. L ji nika ve bi hezaran guleyn doka BKC li wesayt tn reandin. Yn di hundir wesayt de birndar in b ek in.

"Dema ku pmerge dest bi reandina guleyan dikin, hevaln birna wan sivik e, xwe li ber hevaln birna wan giran e dikin sper. Hem heval li valahiya navenda otobus hatin dirjkirin. Cih emeliyat y gelek hevalan ku hatibn dirtin ji n ve vebn xwn mna av j herik. Otobus veguher gola xwn. Hem camn wesayt ikestin bi ser me ve hatin. Hevaln saxlem xwe li ber hevaln birndar kirin sper. wesayta me qulqul b. Dema ku wesayta me lezand dr ket, pmergeyan dev ji me berdan. Pit wextek em ji herma PDK' derketin. Dema ku em gihtin benda destpk ya kontrol ya herma YNK', pmergeyn YNK' bi rengek matmay li me nern. oq bn. Hatin ji me re gotin, 'Hn PKK'y ne'. Me j got, 'er'. Wan j yekser r vekir ji me re got, 'derbas bibin'. Em j qet nesekinnin em n Ranya.

Pit ku em gihtin Silman me hewl dan agahiyan ji hevaln xwe yn li Hewlr mane, bigirin. Em hing hn bn, ku dema r li Diyanay hate kirin, li Hewlr j r kirine di ra hevpar a PDK-MT' de bi dehan hevaln me hatine qetilkirin."

Komkujiya ku weke 'Komkujiya li Nexwexaneya Hewlr' di rpeln drok de cih girt, di 16' Gulan de hate kirin. 3-4 saet pit derketina komek ji gerlayn birndar ji Hewlr, hate kirin.

Gorn ehdan j nnin

"awa ku ro ji engal tol hiltnin, di w dem de j ji Hewlr tol hilann. W dem j bi dewleta Tirk re li hev kirin bi hev re r kirin. L bel bi qel kirin. Eger bigotana, 'Em naxwazin hn li Hewlr bimnin', dibe ku rew cuda bya. Dikarbn bigotana 'em tkiliyn xwe dibirin, hza xwe ji vir derxnin'. Ev nekirin. Bi MTa Tirk re hevkar kirin bi planeke zexel li Hewlr komkuj kirin. Yn ku bi v nizanin, dibe ku nikaribin rewa li engal ba fhm bikin. L bel byern li engal qewimn, ne xerb in. Xiyanet heman xiyanet e."

Gerlayn w roj ji aliy PDK' ve hatin kutin, goreke xwe j nne. Nay zann b li ku ne. L bel rastiyek heye; yn w roj tn qetilkirin bi rengek kom tn binaxkirin li ser wan j r t kirin. Pit demek, gava tkil di navbera PDK PKK' de ji n ve bn, ev cenaze tn xwestin, l PDK dsa j nade.

"Me pitre bihst. Hinek pmergeyan got; ew heval bi rengek kom li cihek binax kirin li ser wan j r kirin. Hevaln me xistine bin ryeke li Hewlr. Div PDK v ekere bike. Div cenazeyn hevaln me bide. Div byern di w roj de qewimn, ekere bike. Y ku div beriya her kes v bike j Barzan bi xwe ye."


Hewlr ka cangoriyn v gel

T gotin, beek ji cenazeyn gerlayn di komkujiya Hewlr de qetilkir, li qeraxa rya bejah ya Hewlr-Duhok li nz Balafirgeha Hewlr hatine veartin. 

Beriya niha bi 20 salan, li ser daxwaza dareya er taybet a Tirk, bi qas sed kes ji aliy PDK' ve li Hewlr hatin qetilkirin. di nava van kesan de gerlayn birndar jin j di nav de sivl j hebn. T gotin, beek ji cenazeyn van gerlayan, li qeraxa rya bejah ya Hewlr-Duhok nzk Balafirgeha Hewlr hatine veartin.

Pmergeyek ku bi xwe byer dt got, cenaze bi kamyonan ann bi diz li v cih veartin. Pmergey nav xwe ekere nekir got, ev der pitre kirin goristana gund.

Di encama lihevkirina navbera PDK PKK' de, bi qas sed birndarn PKK'y li nexwexaneyn li Hewlr dihatin dermankirin. L bel ev PKK'yiyn birndar, ji aliy PDK' ve hatin qetilkirin. PDK' der bar v komkujiy de ti car daxuyaniyeke berfireh neda. Li ser cih veartina cenazeyan j ti agah nedan.

Cenaze bi b hurmet veartin

Pmergeyek ku nexwest nav xwe ekere bike got, beeke mezin a cenazeyan beriya niha bi 20 salan ji aliy PDK' ve, li cihek nz Balafirgeha Hewlr hatin veartin. V pmergey got, "Ez li w herm wezfedar bm. Bi kamyonan cenaze ann em j weke komek ji pmergeyan ji bo ewlekariy andin w der. Bi kamyonn ser wan girtbn, cenaze ann. Em ne li ser cih ku ji bo gor hatin kolandin bn, l bel me cenaze didtin. Cenaze li betaniyeyan, li arefan, li tejikan pabn. Min ry wan nedt. Tev kinc, aref betaniyeyn ew l pay, yek bi yek li aln li w der bin ax kirin. Di dema veartina cenazeyan de ji me re gotin, div em ji herm biin. Em j ji herm n. Gorn n dihatin kolandin. Min nizanb ka cenaze yn k ne. Pitre ez ji pmergeyn din hn bm. Gotinm ew PKK'y ne."

V pmergey an ziman ku w roj heta ku ew li herm b, zdey 20 cenaze hatin binaxkirin cih ku cenaze l hatine veartin, qada li goeya daw ya li ser rya Duhok ya Balafirgeha Hewlr ye. Pmerge wiha dewam kir: "Ew der w ax ne goristan b. end gor l hebn. Pit ku hate bihstin n li vir hatine veartin PKK'y ne, ew der kirin goristan. end kes li wir hatine veartin, nav wan i ye? Nizanim. L bel qeyda wan heye. Dre balafirgeh l hate kirin goristan niha li kleka birca kontrol ya balafirgeh ye ku li ser rya Duhok ye."


UMUT AYDIN / ANF / HEWLR



273

YEN ZGR POLTKA