ahida Bdeng: Helebce

Dema em hatin cih byer 4 roj derbas bibn, l ew hovit bi hem reng xwe h zind b. Li nave gundn derdora Helebcey, mirovan di encama bombebarana kmyew de jiyana xwe ji dest dabn. Min digot ku dervey bajr wiha be gelo navenda bajr niha di i rew de ye. Ditirsiyam.

16 Mart 2017 Perşembe | Kurd

FARUK SAKIK


Helebce: Bajarek bik li Rojhilata Navn. Bajarek pket.  Tkiliyn mirovan, yn jin mran bi awayek meden ne li vir. Bi axa xwe ya re deteke bi bhn bereket. Li aliy bakur iyayn bilind berfn. Li bakur v herm snor ran heye. Hermek stratejk e. Ji ber van sedeman Helepe, di er ran Iraq de b wek eniya er. Ev er ku Kurd ne al bn, li ser axa wan pk dihat. er dewam dikir Kurdan zirar didtin. 

Roj hat, di er Iraq-ran de, roja leker Iraq li v herm ketin tengasiy vekiiyan, zordest Seddam tkona pmergeyn Kurd kir bihane bajar Helepey kir hedef. Ji bo komkujiy amadekar dihatin kirin, fermandar arta Baas herm w dem El Hesen El-Mecd ku ji aliy Kurdan ve wek El Kmyew dihat binavkirin di nav liv tevger de b. 

dem, 16 Adar sala 1988an. 

Saat derdora 11:00an. 

Cih Helebce. 

W roj Kurdn li Helebce dijn di bdengiyek bi kar xwe y rojane re mijl bn. 

Destpk deng balafiran, pitre ewrek re pitre j baranek bar. Balafirn er n arta Iraq, bombeyn kmyew li ser Helepey barandin. Bombebarana kmyew 3 saetan dom kir. Bhneke wek svn riz li ser Helepey belav b. Mirovan nikaribn nefes bistnin. 


Kutin li Helebc kutin

Di encama bombebaran de, piran zarok jin, 6 hezar 357 Kurd hatin qetilkirin. 14 hezar 765 kes birndar bn, ew qas j ji ber ekn kmyew seqet man. Yn may bi iya ketin, ber xwe dan snorn ran, li ser r rbara pran bn. Yn ku ber bi iyay inirvn ve baz dan rizgar bn. L yn ku ber bi Gund Anep ve baz dan hem mirin. Ji ber ku ba ji w al ve dihat gaza kmyew j bi xwe re dian. Ew der ji bo wan b goristan. 

Hawirdor hate jehrkirin, erd avn herm, dar tera, giya, heywan bi kurt hem organizmayn zind ji v ra hov para xwe standin. 

opn jiyan yn li Helepey yek bi yek winda bn. Ev komkuj pit Hiroma Nagazak di droka mirovahiy komkujiya her mezin b. 


Li her der la mirovan hebn

Dem: 21 Adar sal 1988. Saet, li derdor 11an. Cih; Helebce. Rojnamevann chan li Helepey ji komkujiy re ahid dikirin. Dema komkujiy Ramazan Ozturk li ran negihan er ran Iraq b. Adara sala 1988an dema ku agahiya komkujiya Helepe digire, 21 Adar, ew komek rojnemevan maske derman panjehriy digirin, bi 2 balefiran derbas Helepe dibin dibin yekem ahidn komkujiy. 

Ramazan Ozturk wiha behsa w roj w dike: Dema em hatin cih byer 4 roj derbas bibn, l ew hovit bi hem reng xwe h zind b. Li nave gundn derdora Helepey, mirovan di encama bombebarana kmyew de jiyana xwe ji dest dabn. Min digot ku dervey bajr wiha be gelo navenda bajr niha di i rew de ye. Ditirsiyam. Dema em ketin bajr, hem kolan derdor bi cesedn mirovan ajalan tij bib. Mirovek her dilsar j nikarib li hember v wehet bdeng maba. My la mirovan dibn jin. Dema min wne dikiand ez digiriyam. Min digot xwed tu carek din titek wiha nan min ned.


Bavek kur xwe himbz kirib

L ew bi israr li dmenek bi taybet digere ku hem mirovah bi v komkijiy agahdar bike dt. 

Min digot ez awa dikarim v komkujiy wneyan bidim fadekirin. Em bi kliyan re ketibn nava pbaziy. Dema me tine b. Balefirn Iraq li ser me digeriyan. Di v dem de ez rast v wney ku me wek ahid bdeng binav kir hatim. Omer Hawar kur w. Li ber der bavek kur xwe himbz kirib. Min got, aha ev e, wney ku komkujiya Helepey bi chan bide nasandin ev e. min dest bi kiandina wneyan kir. Min wisa dikiand, her end eskeran bang min dikir j min dest j bernedida. min dewam dikir, wisa ku her daw hatin ketin mil min ez ji w der dr xistim Ev wne di apameniya chan de bi nav ahid bdeng hat weandin. Bav kur. v wne ahidiya komkujiya kmyew ya li Helepey dikir. 

Pit ku ev fotograf hat weandin rejma Baas die Helep, der ppelka ku Omer Hawar li ser jiyana xwe ji dest day xera dike. 

Pit ku ev wne di medyaya chan de hat weandin, Ramazan Ozturk ji bo wney xwe y ahid bdeng xelat girt. Fotograf ahid bdeng bandorek mezin kirib ku Saddam Huseyin har kirib eri noqta v fotograf kirib. 


Gefan l dixwin

Pit 21 salan, rojnamevan Ramazan Ozturk j amedekariya ahidiya duyem dikir. Dema ku ew roj bahata ew li dadgeh di doza darizandina Saddam Huseyn El Kmyev de ahid bikira. wisa kir.

Dem 18 Adara 2009an, v car cih Dadgeha Cezay Bilind a Bexday. Saat derdor 11:00an. 

Ramazan Ozturk li v dadgeh ahid e. Li ber w wneyn komkujiy yn ku w kiandiye li hember w, berpirsyar komkujiy El Hesen El Mecd, bi nav din El Kmyew li ser kursiy scdariy rnitiye. 

Ramazan Ozturk wneka xwe li w dadgeh ahid dikin. Wneyn komkujiy yek bi yek di ekran de tn nandan. Saetek 50 deqe li w der dimne. Bi heman wnek, wneyek y El Kimyew j dikine. Pit ku ji dadgeh derdikeve di hevpeyvnek de j dipirsin tu natirs, bersivek wiha dide: 

W dem j rayedarn balyozxaneya Iraq yn Enqerey li min geriyan ez vexwendim Iraq. Mebest ew b ku min bikinin w der li w der j min winda bikin. Dema min qebl nekir, demek nde li min geriyan gotin; Em eka pereyan bidin te tu bi dil xwe hejmara miqtara pere ji xwe re binivsne, l li hember v yek div tu van wneyan tune bik nivsan li ser nenivs. Min got ku hn nv Iraq j bidin min , ez qebl nakim. Wek t zann, telefon tne guhdarkirin dema ku min qebl bikira w ez rezl kiribima. Demek din ji MT hin kes hatin gotin tu ji aliy ajann Iraq ve t opandin. Min got w dem min biparzin. Niha j ditirsim l nabe ku ji bo dozeke drok ahid nekim. 

Ramazan Ozturk, pit ku ahidiy dike car din derbas Helepe dibe li v der sala 1988an ji n ve dij. 

Die serldana -Muzeya Komkujiya Helep- li v der bi merasmek wneka ku bisalan b veartib diyariy muzeya komkujiya Helep dike. 

Demek dirj b ku hukumeta herma Kurdistan ev makine j dixwest l w nedida, li benda roja dadgeha El Hesen El Mecd b. 

Ev makne anha li muzeya komkujiy li koeyeke taybet hatiye bicihkirin. 


Mirin li ber der p li wan girt

Ramazan Ozturk di serdana xwe ya Helepey de rast peykervan ku w wney w y bi nav ahid Bdeng bike peyker t. pirsa ima peyker v fotoy ji w dike, bersivek wiha digire: Bav ji bo parastina kur xwe giraniya xwe daye ser piya der ku zarok di bin giraniya w de nemire. dsa li v der roka jiyana Emer Hawar dibihse. 7 ken Emer Hawar hebn. Daxwaza w her dem ew b ku kurek w bibe. du kurn w yn cew dibin. Di komkujiy de ji bo kurek xwe rizgar bike ber bi derve bazdide. Dayik j dixwaze zarokn xwe bi komyona xezr xwe rizgar bike. Emer Hawar ten dikare hetan ber deriy nimaraya 47an bibeze li w der jiyana xwe ji dest dide. Di bin avahiya 47an de stargehek heb. Negihitiy. Mirin li ber der p li wan girt. 


Li ser Kurda hn komkuj didomin

Li ser qetlama Helebe ve 29 sal derbas bn; Hj j bi hezaran kes ji ber ekn kmyew jiyana xwe bi nexwes seqet didomnin. ro hj bi hezaran kes bi tiravmayn qetlyam jyana xwe didomnin. Zarok ji dya xwe seqet mir tn dinyay, mirina zarokan ji dern din gelek zdetire. Tesra ekn kmyew li ser av erdngariy dom dike. 

Ev komkujiya bi ekn kmyew, ku di sala 1988an de li ber avn dinyay li dij gel Kurd pk hat, suc er jenosd b. L li tu deverek kes midaxley v dktator nekir. Dktatoriya Saddam di sala 1991an de pit berjewendiyn rojavahiyan ketin rojev. Pit komkujiya Halepe li hin devern Kurdistan komkujiyn n pkhatin. L Kurd, ro bi awayek xurttir li dij van komkujiyan tdikoin.



205

YEN ZGR POLTKA