LUQMAN GULDIV: Jin gotara maqlbna jin di wjeya devk de

Ev maqliyeta han, muhtemel e ku xwe bisipre reweke din a di nava civaka Kurd de belav. Div mirov ber xwe bide wan nirxn ku weke mran tn bi nav kirin ku li gor rresm lixwedann, gav pa ve avtin, tawz dayn, hewldana bi maqliyetek peydekirina

08 Mart 2017 arşamba | PolitikART

Di gotara performansn creyn wjeya devk ya Kurdan de dewreke balk a jinan heye. Nexasim nihrneke ji hev cihker a li jin heye ku li aliyek di nava civakeke baviksalar de li gor rresmbna w ferz dike. Rewn ne li gor adet rresman rre dike, yn li gor wan j bi pesindan di nava v gotar de armrk li meydan rdinne. L aliy din bal dikine ser xusseke din a di biwara jin de; jin dibe ziman gotinn aql selm, dibe xwe dana der a reng maqliyet. Gava mirov ber xwe dide retn maql mirov dibne xwediyn wan jin in. Nexasim j gava ev maqliyet ji bo daw anna li er hevkutinek be, ya adet ew e ku jin w bi gotinn xwe bi gewde bike. Gelo ew jina ku di nava formn li gor adet rresmn civaka nv-feodal, tr baviksalar di nava qalibek hik de di nava gotara cureyn wjeya devk derdikeve hol, rola jin jinkok li gor v l t barkirin, awa di heman dem de deng maqliyet ye? Yan j ima ne mr l bhtir bi v maqliyet hatine gurpkirin li v meydan hatine danan?

Ev pirsn han zehmet e ku mirov hema wisa bersiva wan bide, l mirov dikare li n dellan bigere ku bikin em li sedemn v yek serwext bibin. Beriya her tit div em v gotar ji gotara li ser jina Kurd a eltn Kurd cih bikin wisa p dakevin. Lewma gotara kir ya eltn Kurd ku di rastiy de behsa jineke bajar nake, behsa jineke civakeke gund, nv kober, cotkar sewalkar dike ku di ert mercn xwe yn iyay de j nikare ertn civakeke bajar 

bi cih bne, di peywendeke modernst de bi cih dike ya rast li ser w hesaban dike w li bazarn van hesabn siyas jeopoltk difiroe. Terfa jin ya di van gotaran de ne ten a e, di heman dem de j derew e ji bo xapandin ye. Ji ber w ya maql ew e, em awira xwe di nava peywenda civaka Kurd ka ji rresm pkhatina creyn w yn wjeya devk de bidin v gotar.

Pit zelalkirina v yek em binihrin ka di nava creyn wjeya devk yn her zde ji bo vegotin hatine qeblkirin kjan in ev maqlbna jin awa t de hatiye bicihkirin. Pa mumkin e em bersivn mutemel j bidin pirsa elaqeder sedemn derketina hol ya v diyardey. Ew creyn vegotin ku bi kulsan ava bne y nv bi gotin, nv bi stran carinan bi kulsn rtmk, wiha diyar e ku siwar her ba v meydana wjey ye. i bi nav dengbj (kilam), i bi nav serhat, qewl, er, destan heta carinan stran, ev creyn han formuln vegotin de cihek taybet dide jin; weke mnak destpkirina vegotin bi avdriyn jinek (bi pirran jin, d, xwik, ke, dergist, hezkiriya qehreman/n sereke ye) dikare bibe mnakek ji bo v yek. Yan j diyaloga di navbera du jinn avdr byerek weke away vegotina w j di nava rbazn v curey de ye ku li aliy xwe bi formuln peyvan gotinan ve hatine girdan di nava wan qaliban de cra dibin. L bi dev jineke avdr a bi rengek ji rengan mexdr vegotineke belav e, awa ku rna dayika Memoy kut di strana Dawd Dawud a ji engal de li ser kur xwe dinihurne:

 

rn digo, Memo, lawo, pjna Mem min nay,

Bira ser kew sor sosin jkin,

Bigernin li dev dayr qehwocax bi Bexday... 


L bel ev dewra ku weke rbazeke huner ji bo vegotin hatiye bikarann, nikare rave bike ka ima ew maqliyet li jin hatiye barkirin ku me di destpka gotar de aret p kir. Weke mnak, di serhatiya Kela Qumr de, kea Beg Berwariyan Hac Axa, dema p ilam dibe ku bav w dek dolaban digerne da ku Tiyar Zbariyan bi hev bide er kirin, v reta i silh i er e, bavo bi mran bike! L Hac Axa w guh neda kea xwe di encam de kea w Qumr ku Xan e, ji bo rawestandina er xwe diavje meydana kel:


Koka ay l Qumriy bilind e l

De hay hay hoy koka wran bilind e

De hay hay ehl w l digerin bi emal finde

Wey l Xan xwe di der de avte wey l kolana gunde


Ev maqliyeta han, muhtemel e ku xwe bisipre reweke din a di nava civaka Kurd de belav. Div mirov ber xwe bide wan nirxn ku weke mran tn bi nav kirin ku li gor rresm lixwedann, gav pa ve avtin, tawz dayn, hewldana bi maqliyetek peydekirina areseriyek ji bo pirsgirkeke idet ji aliy v mraniy ve bi ti away nayn qeblkirin. L bel, heger al hem di nava civak de xwe li mraniy bigirin, hing di reweke er idet de, dema keyeke di navbera du aliyan de bide der, ti deng maql nne ku karibe navbeynkariyek, er navctiyek bike. Bi ya min div mirov ji bo v yek li hin dewr roln jin yn di rewn er de binihre da ku elaqeyeke yeksertir di navbera van her du mijaran de deyne.

Di civaka Kurd a ji rresm de ji bil stsnayan, dema di navbera du aliyan de erek heye, weke mnak er kozikan, hing jin dikarin biin kozikan ka av e, ka xwarine pdiviyn ervan erkeran bigihnin wan. Li aliy din adeteke berbelav heye ku li gor w di rewa er de dema jinek ariya xwe ya sp li navbera du aliyan ango her du bendn er bavje erd hing agir t birrn, r li ber silhek, muzakereyn atiyek vedibe. Helbet, li vir j her jin nabe, div ev jin xwed statuyek be, d dya yek ji aktorn er e, jina w ye, xwka w ye yan j bi rengek din xwed statuyeke civak ye, ew li gor cih peywend diguhere. Em li vir dibnin, ji bo ku karek maql biqewime, derfeta jin heye ku by w bar mraniy ku li ser mran ferz e, bibe wesle; heta carinan j aktora pkhatina atiyek, qet nebe muzakereyn ji bo atiyek.

W dem gelo em dikarin wiha hizr bikin ku di wjeya devk de j w bar mraniy y li ser miln mran ferz, derfet destr km dida mran ku gotin kirinn maql bikin, l di heman dem de j pdiv bi maqliyet aqlek selm heb ji bo serencama meseleya vegotin. Ji bo areserkirina v yek di creyn her belav n wek er, serhat yn weke wan bi kulsn deng, anoger, mzk rtm avakir, weke rbazek deng jina maql muhtemel e derketibe p.  Ji ber w j ew deng maql ku tim hiyar dike, dibile di nava gotinn van creyan meke bavo meke, bike bilezne yn din...




338

YEN ZGR POLTKA