2017’de başımız dönecek

Bilim dünyasında yaşanan en büyük gelişmelerden biri 2017 yılında beyin iletişiminin sağlanmasıyla hayat bulacak. Bilim insanları önümüzdeki yıl içinde beyinden beyine, konuşma, mimik, hatta görsel hiçbir uyarıcı olmadan iletişim kurmayı umuyor.

24 Aralık 2016 Cumartesi | Toplum-Yaşam

Bilim-Teknik / GÜNDEMİ


Bilimsel gelişmeler günümüzde o kadar hızlı bir hal aldı ki artık buluşlar, keşifler yıllarla ifade ediliyor. New Scientist dergisi de 2017 yılında gerçekleşmesi beklenen önemli bilimsel gelişmeleri seçti. 


1) İnsanların genetiği ile ‘oynanmaya’ başlanacak

2015 yılında Leyla adlı küçük bir kız, genetiği ile oynanmış bağışıklık sistemi hücrelerinin yeniden vücuduna verilmesiyle lösemiyi yenmişti. 2017 yılında bu yöntemin deneysel olarak kalması beklenirken deneklerin sayısı ciddi bir oranda artacak. 2017 yılının sonuna kadar onlarca kanser hastasında bağışıklık hücrelerinin genetiğini değiştirmek suretiyle tedaviler gerçekleştirilecek. 

DNA’nın modifiye edilmesinde kullanılan CRISPR yönteminin Çin’deki akciğer kanseri hastaları üzerindeki denemelerinin sonuçları da 2017 yılında ortaya çıkacak. 

CRISPR yöntemi ile kanser hücrelerinin bağışıklık sistemi hücrelerini kandırmakta kullandıkları PD-1 proteini etkisiz kılınıyor. Yani bağışıklık sistemi hücreleri kanserin kendisini kandırma yöntemine karşı bağışıklı kazanıyor. 

2017’de tıp dünyasının gözü kulağı bu deneylerde olacak. Eğer başarılı olunursa 2017 tıp için bir devrim yılı olarak tarihe geçebilir. 


2) ‘Güçlendirilmiş’ gerçeklik


Sanal gerçeklik geçtiğimiz yıla damgasını vuran gelişmelerden biriydi. 2015 yılında yayılan ve 2016 yılında kullanımı oldukça artan sanal gerçeklik artık yerini yavaş yavaş “güçlendirilmiş” gerçekliğe bırakacak. 

Güçlendirilmiş gerçeklik, normal yaşamınızın içine dijital unsurların eklenmesiyle oluşuyor. Diyelim ki bürodasınız, istatistikleri inceleyeceksiniz. Masanızın üzerinde grafikler beliriyor. Bireysel asistanınız bir hologram olabilir. Ya da akvaryumunuz tavanda olabilir. İstediğiniz zaman açıp kapayabilirsiniz. 

2016’da Pokemon Go ile çok ilkel bir güçlendirilmiş gerçeklik uygulaması ile tanıştık. Ancak 2017’de tanıtılması beklenen Magic Leap teknolojisinin özellikle iş ortamında birçok alışkanlığı değiştireceği düşünülüyor. 

Yani 2017’de sanal gerçeklik gözlükleri demode olabilir. 


3) Soyu tükenen hayvanlar tükenecek(!)


Dünyada birçok hayvan türünün soyu tehlike altında. 20’inci yüzyılda birçok hayvanın soyu insanların yaşam alanlarının büyümesi nedeniyle tükenme noktasına geldi. 

Bilim insanları 2017 yılında soyu tükenmiş hayvanları hücrelerinden klonlayarak geri getirmeye çalışacak. Belki 2017 yılında tüylü mamutları yeniden Sibirya steplerinde görmeyeceğiz ama en azından bunun yöntemi konusunda çalışmalar olacak. 

Bilim insanları örnek olarak bir mamutu yeniden canlandırmak için onun günümüzde yaşayan en yakın akrabası olan Asya Fillerini kullanacak. Eldeki fosillerden elde edilen hücrelerdeki DNAları inceleyen bilim insanları filin DNA’sı üzerinde değişiklikler yaparak bir mamut elde etmeye çalışacak. 

2017 yılında Kenya’da soyu tükenmekte olan gergedanlar için böyle bir proje hayata geçirilecek. Yine Kuzey Amerika’da soyu tükenmiş olan bir tür keklik ile Amerikan yolcu güvercini de geri getirilmek istenen türler arasında. 


4) Cassini Satürn’e dalacak!


Cassini uzay aracı 2017 yılında, yani uzaya fırlatılışından 20 sene sonra, büyük finali Satürn’e çarparak yapacak. 

Satürn ve uydularından 10 seneyi aşkın bir zamandan bu yana fotoğraflar geçen Cassini uzay aracı, 2017 yılında kendi yaşamına son verecek. Bunun tabii en önemli nedeni Cassini’nin yakıtının önümüzdeki sene içinde bitecek olması. 

Cassini artık son verilerini Satürn’e çarparken verecek. Bu şekilde gezegenin atmosferi hakkındaki verilerin daha iyi bir şekilde elde edilebileceği ifade ediliyor. 


5) Antibiyotik direnci tehlikeli bir noktaya ulaşacak


Tıp dünyasını en çok kaygılandıran gelişme dünyada antibiyotik kullanımının artan bir şekilde yaygınlaşması. Özellikle endüstriyel hayvancılıkta kullanılan antibiyotikler sonucu direnişçi bakteriler ortaya çıkıyor. 

Bilim insanları 2017’de daha fazla insanın, daha önce sıradan olarak nitelendirilen, bakteriyel hastalıklardan öleceğini düşünüyor. Özellikle frengi ve idrar yolu enfeksiyonlarının tedavileri gün geçtikçe daha da zorlaşıyor. Frengiden ölümler artık rekor düzeye ulaşmış durumda. 

Kimi tip otoriteleri antibiyotik kıyameti konusunda geç kalındığını bile düşünüyor. Artık süper bakteriler için yeni yöntemler denenmesini gerekliliği de bilim çevreleri tarafından konuşuluyor. 

6) Menopoza girmiş 

anneler için devrim

2017 yılında Yunanistan’ın başkenti Atina’daki bir klinikte daha önce menopoza girmiş bir kadının bebek sahibi olması bekleniyor. 

Yunan bilim insanları kadınların doğurganlığının bitmesine işaret eden menopoz sürecini tersine çevirdiklerini açıklamıştı. Kök hücrelerin kullanıldığı bu süreç sonrasında menopozu geri çevrilen kadınlardan birinin 2017 içinde bebek sahibi olması bekleniyor. 

2017 yılı içerisinde bu yöntem Kahire ve New York’ta iki klinik tarafından kadınlara sunulmaya başlanacak. 

Bilim insanları bu çalışma konusunda oldukça iyimser. Kadınların yumurtalarının menopoz öncesinden hiçbir farklılık göstermediğini belirten uzmanlar kadınların çok ileri yaşlarda da artık bebek sahibi olabileceklerini ifade ediyor. 


7) Düşünce okumaya başlayacağız


Bilim dünyasında yaşanan en büyük gelişmelerden biri 2017 yılında beyin iletişiminin sağlanmasıyla hayat bulacak. Bilim insanları önümüzdeki yıl içinde beyinden beyine, konuşma, mimik, hatta görsel hiçbir uyarıcı olmadan iletişim kurmayı umuyor. 

Bugüne kadar her insanın beyninin farklı bağlar oluşturarak çalışması nedeniyle bu tür bir iletişim metodu gerçekleştirilememişti. Ancak araştırmacılar beynin çalışma şeklini hackleyecek yöntemler geliştirerek iki beyin arasında bir köprü kurmayı umuyor. 

2016 yılında ABD’de yapılan deneylerde iki deneğin verdiği kararların birbirlerini etkilemesi sağlanmıştı. Direkt iletişim yani bir anlamda telepatinin kurulması için bilim dünyası 2017’deki deneylere gözünü çevirmiş durumda. 

Telepatinin gerçekleşmesi bildiğimiz tüm iletişim metotlarının pabuçlarının dama atılması demek. Bu teknolojinin uygulama sahası şu anda tasavvur edemeyeceğimiz kadar büyük. 


8) LIGO


2016 belki de bundan bin yıl sonra insanlığın hatırlayacağı bir gelişmeye sahne oldu: Yerçekimi dalgalarının keşfi. 2017 yılında bilim insanları LIGO detektörlerini yükselterek şu andakinden yüzde 20 daha hassas hale getirecek. 

Bilim insanları bu gelişmenin ardından LIGO’nun çok daha fazla veri elde edebileceğini düşünüyor. 

2016 yılında Eylül ve Aralık aylarında iki yerçekimi dalgası tespit eden LIGO’nun sağlayacak bilgiler evren anlayışımızı değiştirmeye aday. 


9) Deep Mind insanı stratejik olarak yenmeyi hedefliyor

Yapay zekaya sahip bilgisayarların en güçlüsü olarak nitelendirilen Deep Mind, bugüne kadar birçok oyunda insanları yendi. Ama StarCraft gibi strateji oyunlarında henüz yapay zeka ile insan karşı karşıya gelmiş değil. 

2017 yılı işte bu büyük düelloya sahne olacak. Google Brain projesinin direktörü Jeff Dean, Go oyunundan sonra yeni hedeflerinin StarCraft’ta insanları yenmek olduğunu söyledi. 

Dünyanın en komplike strateji oyunlarından biri olan StarCraft, 30 milyondan fazla hamleyi içeren devasa bir platform. Bu platformda insanın dize getirilmesi yapay zekanın en büyük hedeflerinden biri. 

HAZIRLAYAN:


Doğan Barış 

ABBASOĞLU

abbasogludogan@hotmail.com


1076

YENİ ÖZGÜR POLİTİKA