Ronvr ya z entellektuel ziwan

27 Kasım 2017 Pazartesi

HAYDAR DILJEN

Manada ekuya entellektuele kam entellektuel o/a kam entellektuel nyo/nya ser o heta nika xeyl munaqeey virazyay y hewna z virazn. Ke kes munaqeey ke na mesela ser o ben biyaro xo iman ver tarf bikero, kes eno vajo: kes ke fikir peyda ken bi fikird xo ya wazen  averyay komel ser o tesr biker ntellektuel .

ekuya entellektuele fina (reya) sift, serra 1898 de, Fransa de gazeted L`Aurore de amya xebitnayene. O wext bi pengeya nutox Emile Zola ya meselada Dreyfus ser o beyanameyda protestoy ameya apkerdene ekuya entellektuele ze sernutey a beyanameye amya xebitnayene.

Ke kes ekuya entellektuele, manada hera de ze sifat bixebitno, yena manada kes ke bi fikir ya alaqedar ben, yan fikir peyda ken, xuliqnen bi fikird xo ya wazen komel ser o tesr biker entellektuel . Meyl merdim yo siyas entellektuelbyay ya z nbyay ser o tesr nkeno. Yan wahr fikird epey ya z ratey byay, na part ra ya z a part ra dr ya z nezdbyay karakter ntellektuel nvirneno.

Label tayn sosyalst epan gore, tenya kes ke bi fikir ya alaqedar ben wahr fikirand epey ya z sosyalstey entellektuel qebl ben. ekuya ronakbr ya z roinbr/rewenbre z bi no manaya yena xebitnay. 

Ma kurdan kirmancan myan de tarx uxilnay na eky zaf derh nyo.  Mesela ferhengd Malmsanij yo ke serra 1987 de y Munzur em ke 1994 de ap byo de, na kelma in a. Label n serrand peyinan de tayn nutan de kelma ronvre yena xebitnay Ferheng Grba Xebate ya Vatey de z ca giroto.

Alaqeydo zaf xurt y ziwan fikir pya esto. Fikir bi ziwan ya peyda beno, bi ziwan ya fade beno beno wahr mana. seke mi jor de behs kerd, alaqey ronvran z bi fikir ya esto. Hetta, ronvr bfikir nbeno.  Xuxsyet ronvr yo muhm wahr fikirbyay o. Ba o, ke kes ziwan xo nzano, kes do bi ziwand xo ya sen bibo wahr fikir? Helbet kes neno bibo. Co ra kurd ke ziwan xo nzan nen qand kurdan bib wahr fikirand girdan. 

Nzanay ziwan, ma kurdan myan de sewyey ronvrey zaf nizm kerdo. Qand berzbyay n sewyey gan kes bio ziwan xo rind bixebitno. yo ke Ehmed Xan, Cegerxwn, Celadet Bedirxan bnan keno ronvr kurdan erjyayey xebitnay nan y ziwand ma kurdk yo. Ewro bi hezaran a ronvr ke bi esl xo ya kurd , label ziwan xo nzan fikiran xo bi ziwana ya fade ken, nan r kes eno vajo ronvr kurdnjad, label kes neno vajo ronvr kurdan.

Tarx ronvran de, hem party ke ktdare de y hem z y ke mixalefet de y, wato ronvr sey nan bifikiry, sey naan vaj nan r epik bicen. Ronvr ke sey ktdaran nkerdo zaf zilm dyo. Tirkya no ware de nimneyda zaf xerab a. 

Label ronvr rastikn, ne dimeneya partyan welat xo ken, ne ayan nan r iman xo gn, ne zilm dewlete ver o b veng manen ne z persan komel xo ver o xo kerr lal ken. Ke welat de ronvr azad b her ert de bi fikran xo vaj kita ard xo de b , do o welat de azadey sstemdo nsan hewna rew bro.




278
YEN ZGR POLTKA

Yazarn Tm Yazlar: